بازارهای مالی جهان در هفته منتهی به ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۴ مهر ۱۴۰۵)، تحت تأثیر مجموعه‌ای از تحولات اقتصادی، ژئوپلیتیکی و فناوری قرار گرفتند. افزایش نگرانی‌ها درباره تورم آمریکا، رشد قیمت جهانی نفت، فشار فروش سهام شرکت‌های فناوری و نوسانات شدید ارزهای دیجیتال، فضای متفاوتی را برای سرمایه‌گذاران ایجاد کرد.
در شرایطی که سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی همچنان با سرعت بالایی ادامه دارد، افزایش هزینه تأمین مالی و تردید درباره بازده اقتصادی این سرمایه‌گذاری‌ها به یکی از موضوعات اصلی بازار تبدیل شده است.
هم‌زمان، انتشار گزارش جدید صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد که اقتصاد جهانی با وجود حفظ بخشی از قدرت رشد خود، همچنان در معرض ریسک‌های تورمی و ژئوپلیتیکی قرار دارد.
در این گزارش از ایران‌بروکر، مهم‌ترین رویدادهای روزهای اخیر و ارتباط آن‌ها با بازار سهام، ارزهای دیجیتال و صنعت فناوری را بررسی می‌کنیم.
سقوط شاخص نزدک؛ نگرانی‌ها درباره آینده سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی افزایش یافت
بازار سهام آمریکا در آخرین روز معاملاتی هفته، یعنی جمعه ۱۶ اکتبر، با افت قابل‌توجه شاخص‌های اصلی روبه‌رو شد.
براساس گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، شاخص نزدک (Nasdaq Composite) که سهم بالایی از شرکت‌های فناوری را در خود جای داده، در معاملات روز جمعه حدود ۲.۱ درصد کاهش یافت. شاخص S&P 500 نیز نزدیک به ۱.۱ درصد افت کرد و میانگین صنعتی داوجونز با کاهش حدود ۰.۳ درصدی به کار خود پایان داد.
عملکرد هفتگی این شاخص‌ها نیز نشان‌دهنده افزایش فشار فروش در بخش فناوری بود:
- نزدک: افت ۴.۵ درصدی
- S&P 500: افت ۱.۹ درصدی
- راسل ۲۰۰۰: افت ۳ درصدی
- داوجونز: رشد ۰.۷ درصدی
یکی از دلایل این وضعیت، افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران درباره حجم بالای هزینه‌های شرکت‌های فناوری برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی است.
در سال‌های اخیر، شرکت‌های بزرگ فناوری منابع مالی گسترده‌ای را برای توسعه مراکز داده، خرید پردازنده‌های پیشرفته و افزایش ظرفیت پردازش هوش مصنوعی اختصاص داده‌اند. بااین‌حال، بازگشت سرمایه این پروژه‌ها و توانایی شرکت‌ها برای تبدیل تقاضای رو‌به‌رشد به سود پایدار، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
نمونه قابل‌توجه این وضعیت، شرکت CoreWeave است که در حوزه زیرساخت‌های پردازشی هوش مصنوعی فعالیت می‌کند. براساس گزارش رویترز، سهام این شرکت در معاملات جمعه حدود ۱۲ درصد و در مجموع هفته بیش از ۲۵ درصد کاهش یافت. نگرانی درباره بدهی‌ها و هزینه تأمین مالی این شرکت از عوامل اصلی فشار بر سهام آن بود.
این تحولات نشان می‌دهد که بازار سهام آمریکا علاوه بر رشد فناوری، توجه بیشتری به هزینه‌های توسعه، بدهی شرکت‌ها و میزان درآمدزایی سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی دارد.
افزایش قیمت نفت و بازگشت نگرانی‌های تورمی به بازارهای جهانی
در کنار نوسانات بازار سهام، تحولات بازار انرژی نیز به یکی از عوامل مهم تأثیرگذار بر اقتصاد جهانی تبدیل شده است.
قیمت جهانی نفت در معاملات ۱۶ اکتبر افزایش یافت و نفت برنت تحت تأثیر نگرانی‌ها درباره عرضه انرژی در خاورمیانه رشد قابل‌توجهی را تجربه کرد.
براساس گزارش رویترز، قیمت نفت برنت در این روز حدود ۳.۷ درصد افزایش یافت. تحولات ژئوپلیتیکی منطقه و نگرانی از اختلال در زنجیره تأمین انرژی، از عوامل اصلی این رشد بودند.
افزایش قیمت نفت از چند مسیر بر اقتصاد جهانی تأثیر می‌گذارد. رشد هزینه انرژی می‌تواند قیمت تولید کالاها، حمل‌ونقل و خدمات را افزایش دهد و در نهایت فشار بیشتری بر تورم مصرف‌کننده وارد کند.
این موضوع به‌ویژه برای سیاست‌گذاران پولی اهمیت دارد؛ زیرا تداوم تورم بالا ممکن است بانک‌های مرکزی را به حفظ نرخ بهره در سطوح بالا یا تشدید سیاست‌های انقباضی سوق دهد.
از سوی دیگر، افزایش نرخ بهره معمولاً هزینه استقراض شرکت‌ها را بالا می‌برد و تأمین مالی پروژه‌های بزرگ را دشوارتر می‌کند.
به همین دلیل، تحولات بازار نفت تنها به شرکت‌های فعال در حوزه انرژی محدود نمی‌شود و می‌تواند بر بازار اوراق قرضه، ارزش ارزها، سهام فناوری و حتی ارزهای دیجیتال اثر بگذارد.
صندوق بین‌المللی پول: رشد اقتصاد جهانی ادامه دارد، اما ریسک‌ها افزایش یافته‌اند
صندوق بین‌المللی پول (IMF) در گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی که ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، پیش‌بینی تازه‌ای از وضعیت اقتصاد جهان ارائه کرد.
براساس این گزارش، رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ حدود ۳.۱ درصد برآورد شده و انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۷ به ۳.۴ درصد برسد.
همچنین صندوق بین‌المللی پول نرخ تورم جهانی در سال ۲۰۲۶ را ۴.۷ درصد و برای سال ۲۰۲۷ حدود ۴.۱ درصد پیش‌بینی کرده است.
این ارقام نشان می‌دهند که با وجود تداوم فعالیت‌های اقتصادی، فشارهای تورمی همچنان یکی از چالش‌های اصلی اقتصاد جهان به شمار می‌روند.
صندوق بین‌المللی پول در گزارش خود به دو نیروی مهم و تا حدی متضاد اشاره کرده است.
نخست، افزایش قیمت انرژی و کالاهای اساسی که می‌تواند هزینه تولید را بالا ببرد و رشد اقتصادی را محدود کند.
دوم، توسعه فناوری‌های جدید به‌ویژه هوش مصنوعی که از طریق افزایش سرمایه‌گذاری و تقاضا برای تجهیزات و زیرساخت‌ها، به رشد فعالیت‌های اقتصادی کمک می‌کند.
در نتیجه، اقتصاد جهانی با شرایطی روبه‌رو شده که در آن توسعه فناوری می‌تواند محرک رشد باشد، اما هزینه انرژی، محدودیت منابع مالی و نرخ بهره بالا همچنان چالش‌هایی جدی ایجاد می‌کنند.
بازار ارزهای دیجیتال زیر فشار؛ بیت کوین به محدوده ۸۰ هزار دلار نزدیک شد
بازار ارزهای دیجیتال نیز در روزهای اخیر از تحولات اقتصاد کلان تأثیر پذیرفت و نوسانات شدیدی را تجربه کرد.
براساس گزارش کوین‌دسک در ۱۵ اکتبر، قیمت بیت کوین (BTC) در جریان فشار فروش بازار به حدود ۸۱ هزار دلار رسید. قیمت اتریوم (ETH) نیز با افت بیش از ۶ درصدی تا محدوده ۲٬۳۵۰ دلار کاهش یافت.
افزایش انتظارات درباره تداوم نرخ بهره بالا در آمریکا و فشار فروش در دارایی‌های پرریسک، از عوامل اثرگذار بر این تحولات بودند.
هم‌زمان با افت قیمت‌ها، حجم قابل‌توجهی از موقعیت‌های معاملاتی اهرمی در بازار مشتقات ارزهای دیجیتال لیکویید شد.
طبق داده‌های منتشرشده توسط کوین‌دسک، طی یک بازه ۲۴ ساعته در زمان گزارش ۱۵ اکتبر، حدود ۴۸۳ میلیون دلار از موقعیت‌های معاملاتی بیت کوین و اتریوم لیکویید شدند که سهم اتریوم حدود ۲۸۶ میلیون دلار بود.
لیکوییدیشن زمانی اتفاق می‌افتد که ارزش وثیقه یک موقعیت اهرمی به سطح تعیین‌شده برسد و صرافی برای کنترل ریسک، موقعیت را به‌صورت اجباری ببندد.
گسترش این اتفاق می‌تواند فشار فروش را تشدید کرده و نوسانات کوتاه‌مدت بازار را افزایش دهد.
این رویداد بار دیگر نشان داد که بازار ارزهای دیجیتال، با وجود ویژگی‌های مستقل و زیرساخت غیرمتمرکز برخی دارایی‌ها، همچنان به سیاست‌های پولی، شرایط نقدینگی و تغییر انتظارات سرمایه‌گذاران واکنش نشان می‌دهد.
تحولات جدید در پذیرش سازمانی ارزهای دیجیتال؛ ورود دویچه بانک و ریسک تازه برای Strategy
در شرایطی که قیمت ارزهای دیجیتال با نوسان همراه بود، تحولات مهمی در حوزه پذیرش سازمانی دارایی‌های دیجیتال نیز اتفاق افتاد.
براساس گزارش ۱۶ اکتبر رویترز، دویچه بانک آلمان در حال آماده‌سازی برای راه‌اندازی نخستین خدمات نگهداری دارایی دیجیتال خود طی هفته‌های آینده است.
این خدمات در مرحله اولیه قرار است از دارایی‌هایی مانند بیت کوین و اتریوم پشتیبانی کند و در ادامه، قابلیت‌های مرتبط با استیبل کوین‌ها، سپرده‌های توکنیزه‌شده و اوراق بهادار مبتنی بر بلاکچین نیز توسعه یابد.
این اقدام نمونه‌ای از ورود تدریجی خدمات مبتنی بر بلاکچین به زیرساخت بانکداری سنتی محسوب می‌شود.
در مقابل، شرکت Strategy که از بزرگ‌ترین دارندگان شرکتی بیت کوین به شمار می‌رود، با ریسک تازه‌ای در بازار سهام روبه‌رو شده است.
طبق گزارش رویترز، تغییر مقررات شاخص‌های MSCI ممکن است به حذف شرکت‌هایی منجر شود که فعالیت آن‌ها بیشتر به نگهداری دارایی‌های سرمایه‌گذاری شباهت دارد تا عملیات تجاری متعارف.
قرار است فهرست نهایی شرکت‌های مشمول این تغییرات در ۱۱ نوامبر منتشر شود.
احتمال حذف Strategy از این شاخص‌ها می‌تواند بر تقاضای صندوق‌های سرمایه‌گذاری غیرفعالی که شاخص‌های MSCI را دنبال می‌کنند، تأثیر بگذارد.
این دو رویداد تصویری از روندهای متفاوت بازار ارزهای دیجیتال ارائه می‌کنند؛ از یک‌سو بانک‌های سنتی در حال توسعه خدمات دارایی دیجیتال هستند و از سوی دیگر، شرکت‌های دارای ذخایر بزرگ رمزارزی با الزامات تازه بازارهای سرمایه روبه‌رو می‌شوند.
رشد سود TSMC؛ تقاضا برای تراشه‌های هوش مصنوعی همچنان بالاست
درحالی‌که سهام بسیاری از شرکت‌های فناوری تحت فشار قرار گرفته، گزارش‌های مالی صنعت نیمه‌رسانا همچنان از تقاضای بالای زیرساخت‌های هوش مصنوعی حکایت دارند.
شرکت تایوانی TSMC، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان قراردادی تراشه در جهان، در گزارش مالی سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ از رشد قابل‌توجه درآمد و سود خبر داد.
براساس گزارش فایننشال تایمز، سود خالص این شرکت نسبت به دوره مشابه سال گذشته حدود ۶۹ درصد افزایش یافت و به ۷۶۳ میلیارد دلار تایوان، معادل تقریبی ۲۳.۶ میلیارد دلار آمریکا رسید.
همچنین درآمد شرکت با رشد سالانه حدود ۵۱ درصدی به نزدیک ۱.۵ تریلیون دلار تایوان افزایش یافت.
TSMC یکی از تأمین‌کنندگان مهم تراشه برای شرکت‌هایی مانند انویدیا و اپل است و نقش کلیدی در زنجیره تولید پردازنده‌های پیشرفته دارد.
رشد درآمد و سود این شرکت نشان می‌دهد که تقاضای صنعتی برای تجهیزات محاسباتی پیشرفته همچنان ادامه دارد.
بااین‌حال، واکنش محتاطانه سرمایه‌گذاران به برخی سهام این صنعت بیانگر آن است که رشد درآمد شرکت‌های تولیدکننده تراشه لزوماً به معنای رشد هم‌زمان ارزش سهام همه شرکت‌های فعال در اکوسیستم هوش مصنوعی نیست.
هزینه ساخت مراکز داده، تأمین انرژی، بدهی شرکت‌ها و زمان موردنیاز برای بازگشت سرمایه، از موضوعاتی هستند که در کنار رشد فناوری مورد توجه قرار گرفته‌اند.
چرا تحولات اقتصاد، فناوری و ارزهای دیجیتال بیش از گذشته به یکدیگر وابسته شده‌اند؟
یکی از ویژگی‌های بازارهای مالی در سال ۲۰۲۶، افزایش ارتباط میان بخش‌هایی است که پیش‌تر تا حدی مستقل از یکدیگر در نظر گرفته می‌شدند.
رشد سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی باعث افزایش تقاضا برای تراشه، تجهیزات شبکه، مراکز داده و انرژی شده است. تأمین این زیرساخت‌ها نیز به منابع مالی گسترده نیاز دارد.
از سوی دیگر، افزایش قیمت انرژی می‌تواند هزینه فعالیت همین مراکز داده را بالا ببرد و در سطح گسترده‌تر به رشد تورم کمک کند.
افزایش تورم نیز بر تصمیم بانک‌های مرکزی درباره نرخ بهره تأثیر می‌گذارد؛ تصمیمی که می‌تواند هزینه تأمین مالی شرکت‌های فناوری و میزان تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های پرریسک را تغییر دهد.
بازار ارزهای دیجیتال نیز بخشی از همین چرخه است؛ زیرا تغییر نرخ بهره و شرایط نقدینگی می‌تواند بر ورود و خروج سرمایه از این بازار اثر بگذارد.
به این ترتیب، تحولات مرتبط با نفت، هوش مصنوعی، نرخ بهره و بیت کوین دیگر صرفاً رویدادهایی جداگانه نیستند و در بسیاری از مواقع از مسیرهای اقتصادی و مالی به یکدیگر متصل می‌شوند.
جمع‌بندی؛ بازارهای جهانی در انتظار روشن‌شدن مسیر تورم و سرمایه‌گذاری فناوری
تحولات هفته منتهی به ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ نشان داد که بازارهای مالی در دوره‌ای از افزایش حساسیت نسبت به داده‌های اقتصادی، سیاست‌های پولی و هزینه سرمایه‌گذاری قرار گرفته‌اند.
افت شاخص نزدک و فشار فروش سهام شرکت‌های فناوری، در کنار رشد سود TSMC، نشان‌دهنده تفاوت میان وضعیت عملیاتی صنعت هوش مصنوعی و انتظارات سرمایه‌گذاران از بازده مالی آن است.
در همین زمان، افزایش قیمت نفت و انتشار پیش‌بینی‌های جدید صندوق بین‌المللی پول، اهمیت تورم و سیاست‌های بانک‌های مرکزی را بار دیگر برجسته کرده است.
بازار ارزهای دیجیتال نیز با تجربه موج تازه‌ای از لیکوییدیشن‌ها، حساسیت خود را نسبت به تحولات اقتصاد جهانی نشان داد؛ هرچند ادامه ورود مؤسسات مالی سنتی به خدمات دارایی دیجیتال، از تحولات ساختاری این صنعت به شمار می‌رود.
در روزهای آینده، انتشار گزارش‌های مالی شرکت‌های بزرگ فناوری، اخبار مربوط به قیمت انرژی، داده‌های تورمی آمریکا و تصمیمات سیاست‌گذاران پولی از رویدادهای مهم قابل پیگیری خواهند بود.
مجموع این عوامل می‌تواند تصویر روشن‌تری از وضعیت اقتصاد جهانی و جهت‌گیری سرمایه‌گذاران در ماه‌های پایانی سال ۲۰۲۶ ارائه دهد.
منابع گزارش:
Reuters، گزارش تغییر مقررات MSCI و احتمال حذف Strategy، ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶
Reuters، گزارش تحولات بازارهای جهانی و افت سهام فناوری، ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶
Associated Press، عملکرد شاخص‌های بورس آمریکا، ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶
International Monetary Fund، گزارش World Economic Outlook، اکتبر ۲۰۲۶
CoinDesk، گزارش لیکوییدیشن بازار ارزهای دیجیتال، ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶
Financial Times، گزارش عملکرد مالی TSMC، اکتبر ۲۰۲۶
Reuters، گزارش ورود دویچه بانک به خدمات نگهداری دارایی‌های دیجیتال، ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶
